Yazı Detayı
20 Nisan 2021 - Salı 14:56 Bu yazı 1935 kez okundu
 
ÇÖKÜŞ 100 YIL ÖNCE BAŞLADI
Hulusi Serezli
hserezli@gmail.com
 
 

Zile’nin Geri Kalma Nedenleri?

 

ÇÖKÜŞ 100 YIL ÖNCE BAŞLADI

NELER YAPLABİLİR?

 

HIRKA-I ŞERİF

 Tekkeler ve Zaviyeler kanunu çıkmadan önce Aziz Peygamberimizin Hırkayı Şerifleri Zile'de Şeyh Ethem Çelebi camiinde muhafaza ediliyormuş. Kanun çıkınca Ankara'ya götürülmüş.

Babam Şükrü Serezli şöyle anlatıyordu. "Sanıyorum 12-13 yaşlarında idim. Aşağı yukarı 1916-17 idi. Zile de büyük bir kuraklık yaşanıyordu. Aylardan beri gökten bir damla düşmemişti. Halk tedirgin. Ne yapacağını şaşırmıştı. Susuzluk kalan hayvanların feryatları yeri göğü inletiyordu. Defalarca tekrarlanan yağmur duaları fayda vermemişti. Çaresiz Kalan Ulema Şeyh Ethem Çelebi Camisinde bulunan Peygamber Efendimizin Hırka-ı Şeriflerini çıkarılmasına  karar verdi.

Zile halkı camide toplandı. Ben üst kattan aşağıyı izliyordum. Dualar Salat’ı şerifler okunuyordu. Herkes göz yaşları içinde huşu ile nefesini tutmuş bekliyordu. Hırka- Şerif sandığı caminin ortasına getirildi.  Müftü Efendi kapağını ağır, ağır açtı. İçinden Hırkayı Şerif'e sarılı bohçayı çıkarıp özenle açtı. Nefesler tutulmuştu.  Müftü dualarla Hırka-ı Şerifin sağ kol ucunu su dulu tasın içine batırıldı.

O anda ortalık birden karardı. Gece gibi oldu. Gök gürlüyor şimşekler çakıyordu. O anda cami dışından yağmur. Yağmur yağıyor diye bağırmalar başladı. Herkes dışarı koştu. Bardaktan boşanırcasına yağıyordu. Caminin önü bayram yerine dönmüştü. Herkes Sevinç çığlıkları atanlar, ağlayarak birbirine sarılıyordu.

Yağmur hiç durmadı. Sakin, sakin bir haftadan fazla yağdı. O yıl güzel, bol mahsullü bir yıl oldu."

Babamın hikayesi beni çok etkilemişti. Mübarek emaneti yıllarca İzleyip aradım. Sonunda Ankara Etnografya Müzesinde buldum. Kültür Bakanlığından özel izin alarak gittim. Gördüm. Fotoğraflarını çektim. O anları, yaşadığım heyecan ve mutluluğunu anlatamam.

Sevinç içinde Zile ye geldim. O günden itibaren Belediye Başkanı, Vali, yönetici ilgili kim geldiyse konuyu anlattım. Hepsi çok ilgili görünüp hiçbir adım atmadı. Sade bir vatandaş olarak elimden gelen başka bir şey yapamadım.  Keşki o mübareği yıllarca önce Zile’ye tekrar getirebilseydik.  Feyz ve bereketinden istifade ederdik. Ne büyük bir mutluk olurdu.

Televizyonda İstanbul Hırkayı şerif Camisinde İnsanların Aziz Peygamberimizin Mübarek hırkalarını bir saniye olsun görebilmek çırpınan gözleri yaşlı insanları gördükçe kahroluyorum. Yüce peygamberimizin Dünyada mevcut 3 hırkasından biri bize ait. Ona gereke ilgiyi maalesef göstermiyoruz. Ankara’da Tozlu raflarda bekliyoruz.

Ben  paha biçilemez  o kutsal mübarek emanet Zile’den  gittikten sonra Zile’nin de betinin bereketinin birlike gittiğine yürekten inanıyorum.

Kim bilir. Belki de o mübareği getirmek bu vesile  gurubumuza  nasip olacak. Zile bu gurubun eliyle eski parlak günlerine tekrar kavuşacaktır. İnşaallah!

Aziz Peygamberimizden torunu Hazreti Hüseyin’e ondanda 16.Göbek torunu Şeyh Ethem Çelebi vasıtası ile Zile’ye getirilen Mübarek Hırkayı Şerifin bulunduğu Külliyenin büyük bölümü şu anda yıkılmış durumdadır. Sadece Camisi ve Şeyh Ethem Çelebi ile torunların yattığı türbe ayakta duruyor. Vakıflar camiyi restore etme kararı aldı.

Yıkılan külliyenin yanında arsaları var. Restorasyon ile birlikte külliye de yeniden ihya edilebilir. Bu olmaz ise hayırsever Zileliler seve, seve bu işi yaparlar. İlk işimiz Hırka-ı Şerifi acilen getirilip.  Beyazıt-ı Bestami Camisine yerleştirmek olmalıdır.

 

 ÇÖKÜŞÜN DİĞER NEDENLERİ

 

 Zile’nin çöküşüne sebep diğer nedenlere gelince; 

Tarihin her döneminde önemli bir yerleşim ve ticaret merkezi olan Zile’nin özelliği yüzyıllar boyu sürdü. Ancak 20. yüzyılın başından itibaren başına gelen talihsiz olaylar yüzünden yıldızı sönmeye, her geçen gün küçülüp gerilemeye başladı.

Birincisi Osmanlıdan itibaren Amasya'ya bağlı bir kaza merkezi olan Zile’nin 1897 yılında Tokat'a bağlanması ile başladı. Ardından 1915 de yaşanan Ermeni isyanı ve tehcir olayları ile Zile'de ticareti elinde tutan Ermeni tüccarların şehri terk etmesi ile  Zile’de Ticari hayat sekteye uğradı. Hatta durdu.

Ermeni isyanının hemen ardından 1920 yılında, Millî mücadelenin tam ortasında. Yozgat’tan gelen Çapanoğlu çetesinin Zile Kalesinde bulunan askeri birliği ele geçirmesi ile başlattığı  isyan her şeyin tuzu biberi oluyor.  Zile Halkı hiç ilgisi olmadığı halde “İsyancı Şehir” damgası yiyor.

Amasya’dan gelen Albay Cemil Cahit komutasındaki 6. Fırka İsyanı bastırıyor. Elebaşı 11 kişi asılarak idam ediliyor. Çatışmalar sırasında çıkan yangında Zile’nin büyük bir bölümü yanıp kül oluyor.

Yedi düvel ile mücadele verdiği sırada çıkan isyan Atatürk ve arkadaşlarını çok kızdırıyor. Zile'ye menfi bakmasına sebep oluyor. Artık Zile için dışlanma, gizli bir cezalandırılma dönemi başlıyor.

Yemen’de Libya'da, Çanakkale’de Ülkesi uğruna, kahramanca çarpışan binlerce Kınalı Ali'yi şehit veren Zile, dışarıdan gelen çeteler yüzünden haksız yere suçlanıyor. 1935 yılında uçak satın alıp Hava kuvvetlerine hediye etmesi bile af edilmesine yetmiyor.

Önce Zile'den geçen kervan yollarının güzergahı değiştiriliyor. Binlerce yıldır Samsun’dan, başlayıp, Amasya ve Dereboğazı üzerinden Zile'ye gelerek Adana’ya giden yol iptal ediliyor. Turhal’dan açılan yeni bir yol ile Samsun'a bağlanıyor. Bu yetmiyor. Alaca üzerinden Ankara’ya giden kadim doğu-batı kervan yolu da Sorgun’a alınıyor.  Zile tam bir çıkmaz sokak durumuna sokuluyor. Alaca yolu bu yüzden 100 yıldır yapılamıyor.

Çekerek, Kadışehri, Sorgun (Eski adı Köhne), Hacıköy, Zile’den ayrılarak Yozgat’a bağlanıyor. Demiryolu Zile’ye uğramasın diye şehrin çevresinde kavisler çiziyor. İstasyon 5 km uzağa, Şeker Fabrikası Turhal’a yapılıyor

Zile’nin ikinci geri kalma nedeni de Tokat’a bağlanması ile oluyor. Tokat sonradan ilçesi olan: Kültürel ve ticari birikimi yüksek. Nüfusu kendisinden fazla. Bünyesinde; Alaca, Kadışehri, Sorgun, Kadışehri, Çekerek Aydıncık, Hacıköy, Akdağmadeni, Göynücek gibi pek çok yerleşim yerini barındırmış olan bu büyük ilçeyi hazmedemiyor. Yeni doğan kardeşini kabul edemeyen çocuk misali kıskanıyor. Bir vilayet gibi davranamıyor. Hep benim olsun egosunu ile hareket ediyor. Zile ile uğraşırken kendini de ihmal edip gelişemiyor. Onun bize ettikleri yazmakla bitmez. Düşünün; Zile’ye Turizm ve Otelcilik okulunu bile çok görüp, Tokat'a götürmeye kalktılar. Özel idare Zile ye tek bir yatırım yapmadı. Bir cami, hamam, ev restore edilmedi. Bütün kaynakları Tokat’a harcandı. Şimdi de Tokat Sivas arasına yeni bir demiryolu hattı döşeterek Zile’yi demiryolu ile de devre dışı bırakmaya uğraşıyorlar.

Şimdi ben Tokatlıyım diyen bir Zile’li; Prof Dr. Yaşar Özgök  Tüm Tokat’ı bir araya getirip topyekûn kalkındırma çabasına girdi. Umarım Tokatlılar  bunun ne kadar büyük bir fedakarlık olduğunu anlar. Eski alışkanlıklarından vazgeçer, birlik ve beraberlik içinde hareket ederler.

 

Ömrüm boyunca Ankara- Alaca yolu bu sene bitecek sözleri ile yaşadım. 40 kilometrelik Amasya, 30 km Kadışehri ve Artova, Pazar yollarının hali ortada. Tokat ile bağlantımız olan   Zile -Turhal yolu hala tek şerit ve ilkel durumda.  Tarıma can verecek Süreyya Bey barajı inşaatı ve sulama kanalları 50 yıldır yapılmıyor.

Cumhuriyetin ilanından itibaren bir yanda konulan gizli ambargo. Diğer yanda Tokat’ın engellemeleri arasında çaresiz bocalayan Zile’nin yüzyıllar boyu biriktirdiği zenginlikler 1960 yılından itibaren tükenmeye başladı. Önce elinde üç beş kuruşu olan esnaf ardından gençler Zile’yi terk etmeye başladı.  Zile küçüldü. 1960 yılında 110.000 olan nüfus şimdi 50.000 kişiye kadar düştü.

 

Zile’nin 100 yıldır süren duraklama döneminin ana nedenlerini kısaca anlatmaya çalıştım. Şimdi de neler yapılabilir onlara bir göz atalım istiyorum.

 

 

SONUÇ OLARAK
ZİLE İÇİN ÇARE VARMI? NELER YAPILABİLİR?

 

 

Bugün Zile dışında yaklaşık 700 bin civarında Zileli yaşıyor. Çoğu etkili yerlerde olan pek çok hemşerilerimiz  var. Onlar ile birlikte; İlgili resmi kuruluşlar, Seçilmişler, Siyasi partiler, STK lar  bir araya  gelinmeli. Örgütlenmeli. Saydığı Bu unsurları içinde barındırmayan  hiç bir teşebbüsün başarılı olmasına imkan görmüyorum.

Zile'nin tekrar eski parlak günlerine gelmesi  için aşağıdaki konuların ele alımasını öneriyorum. Acil yapılması gerekenleri şöyle sıralayabilirim.

1. Bugün Zile dışında yaklaşık 700 bin civarında Zileli yaşıyor. Çoğu etkili yerlerde olan pek çok hemşerilerimiz var. Onlar ile birlikte; İlgili resmi kuruluşlar, Seçilmişler, Siyasi parti temsilcileri, STK lar ve memleket önderleri bir araya getirilerek örgütlenmeli. Bana göre bu unsurları içinde barındırmayan hiçbir teşebbüsün başarılı olma şansı yoktur.
2. İstihdam yaratmak, yatırımlara yön vermek, katılım sağlamak ve halkı yönlendirmek amacı ile; Meslek Kuruluşları ve Sivil Toplum örgütleri ve Zilelilerin ortak olacakları Zile Yatırım A.Ş isimli bir anonim şirket kurulmalı.
3. Yüce Peygamberimizin Zile’den götürülen mübarek hırkalarının Hemen, En kısa zamanda getirilerek ait olduğu yere konularak İnanç Turizmi başlatılmalı.
4. Çekerek sulama kanallarının inşaatının takibi. Hızlandırılması
5. İpek yolunun devamı olan Kadim Zile’yi Ankara’ya bağlayan; Alaca yolu, Samsun’a bağlayan, Zile -Amasya yolları ile Mersin’e bağlayan Zile -Kadışehri ve Zile Artova yolları acilen yapılmalı.
6. Zile’yi saf dışı bırakacak olan Tokat için tasarlanan demiryolu hattı illa ki yapılacak ise güzergahının Tokat – Pazar- Zile olarak yapılmasının sağlanmalı.
7. Maşat Höyük ile Alaca Höyük arasındaki tarihte var olan ilişkinin ortaya çıkarılarak turizm alanında birlikte değerlendirilerek Hattuşaş turlarına dahil edilmesi sağlanmalı.
8. Zile Panayırını canlandırılması. Tarım Fuarına dönüşümünün sağlanması. Millet Bahçesi işlevi de görecek en az 150 -200 dönüm lük bir Panayır ve fuar alanı yapılmalı.
9. Zile’de faaliyet gösteren Turizm Yüksek Okulu ve MY. Okullarına Zile’de ikamet eden yöneticiler atanmasının sağlanmalı. Meslek Liselerine Turizm Bölümleri açılmalı. Ayrıca mevcut 4 yıllık Turizm ve Otelcilik okulunu desteklemek amacı ile; 2 Yıllık ayrı bir Turizm Meslek Yüksek okulu daha açılmalı.
10. Kale Çıkışına “İŞTE Sezar’ın mektubu” diyebileceğimiz VENİ-VİDİ- VİCİ kelimelerinin Yazılı olduğu o dönemde yapılmış olduğu hissini veren antik görünümlü bir anıt yapılmalı.
11. Turizmde Zile halkının da katkısı sağlanmalı. Kurslar açılarak turizm alanında bilhassa bayanlara eğitimler verilmeli. Eski Zile evi sahipleri pansiyonculuk yapmak için özendirilmeli. Bağlar Turizme açılmalı. Hasat dönemlerinde Turist guruplarına; Kiraz, Elma toplama turları, yapılmalı. Bağ Bozumunda Pekmez ve Köme yapımı gibi turistlerin ilgisini çekecek katılım sağlayacak turlar düzenlenmeli.
12. Çorum Hattuşaş turlarına Maşat Höyük ’ün dahil edilmesi için çalışılmalı.
13. Ticaret Odası tüm yerel üreticiler, İmalatçılar, el işi yapan ev kadınları ve gençlerin ortak olarak kullanacakları bir ZİLE e-Ticaret sitesi kurmalı. ürünlerini bu web sitesinde satışmaları sağlanmalı. Bu vesile ile Zile’nin de tanıtımı yapılmalı.
14. Mahalli yemek ve yiyecekler, meyveler, sebzeler, tespit edilmeli. Mevcut bölgesel işaretlerin sayısı artırılmalı.
15. Yüksek okullara yeni bölümler açılması için çalışılmalı. 4 yıllık Turizm Meslek Yüksek okuluna alttan destek sağlamak amacı ile bir Turizm Meslek Lisesi ile Yeni bir iki yıllık Turizm Yüksek Okulu açılmalı.
16. Hüseyin Gazi Tepesine çıkan yol emniyetli hale getirilerek asfaltlanmalı. Tepe mesire alanı olarak tanzim edilmel. Yamaç paraşütüne uygun hale getirilmeli.
17. Kale ile Hüseyin Gazi tepesi arasına Teleferik kurulması araştırılmalı.
18. İstanbul belediyesi ile temas edilerek Hastane önünden gelip Turhal Caddesinden Yunus Emre Mahallesine kadar uzanan tıpkı İstanbul İstiklal caddesinde olduğu gibi Zile’nin Tarihi dokusuna da uyumlu olacak nostaljik bir tramvay hattı kurulmalı.
19. Cittaslow (Sakin Şehir) olmak için ısrarla mücadele edilmeli
 
Etiketler: ÇÖKÜŞ, 100, YIL, ÖNCE, BAŞLADI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
17 Mart 2021
ZİLE’nin Geri Kalma Nedenleri ? Çöküş 100 YIL ÖNCE BAŞLADI
1457 Okunma.
06 Aralık 2019
ALTINYURT İLKOKULU
3404 Okunma.
31 Temmuz 2019
BİR HAYAL GERÇEK Mİ? OLUYOR
2852 Okunma.
09 Temmuz 2019
HER ŞEY ÇOK GÜZEL OLABİLİR.
2304 Okunma.
03 Haziran 2019
ZİLE 'de YAŞADIĞIM ESKİ BAYRAMLAR
2442 Okunma.
18 Mayıs 2019
ÜÇ GÜNLÜK DÜNYA
3034 Okunma.
17 Nisan 2019
ZİLE 'nin KADERİ Mİ?
2574 Okunma.
29 Eylül 2018
ZİLE' nin SEÇİMİ
4867 Okunma.
26 Haziran 2018
ZİLE’DE AK PARTİNİN OYLARI NEDEN AZALIYOR
5883 Okunma.
22 Ekim 2015
ESKİ PANAYIRLAR
10711 Okunma.
25 Haziran 2014
ZİLE KEHRİZ ve ÇEŞMELERİ
7994 Okunma.
10 Mayıs 2014
NE OLACAK BU MEMLEKETİ HALİ
30612 Okunma.
05 Mayıs 2014
TÜMTÜMOĞLU’ nun KÖŞE
15771 Okunma.
19 Nisan 2014
Recep, Şaban Derken İşte Geldi, Geçti Ramazan.
21044 Okunma.
06 Şubat 2014
ZİLE KEHRİZ ve ÇEŞMELERİ
34537 Okunma.
19 Aralık 2013
Zile'nin İĞDİR köyünden Yüce Bir Kahraman Hasan Onbaşı
23308 Okunma.
06 Ekim 2013
ESKİ PANAYIRLAR
33737 Okunma.
16 Haziran 2013
KİRAZ FESTİVALİ ve ASIRLIK ZİLE PANAYIRI
15912 Okunma.
06 Şubat 2013
ZİLE'YE SAHİP ÇIKIYOR MUYUZ?
33350 Okunma.
09 Mayıs 2010
ÖZLEM TÜTEN (Tüm Anneleri Kutluyorum)
56700 Okunma.
12 Şubat 2010
Cahit Külebi ve Onbeşli Türküsünden Rant Sağlamak
18444 Okunma.
19 Aralık 2009
Peygamberimizin Zileden Giden hırka-ı Şerifleri ve Zile Müzesi
28056 Okunma.
19 Aralık 2009
PEYGAMBERİMİZİN HIRKA-I ŞERİFLERİ ZİLE' ye GERİ GETİRİLMELİDİR.
30055 Okunma.
25 Kasım 2009
ZİLE'DE İYİ ŞEYLER OLUYOR
8968 Okunma.
21 Ekim 2009
PANAYIR ve FUAR
11475 Okunma.
05 Ekim 2009
Siz Zileliler şehrinizi çok seviyor, onunla gurur duyuyorsunuz
18952 Okunma.
17 Eylül 2009
ORUCUM BOZULDU MU?
23460 Okunma.
28 Ağustos 2009
BELEDİYE BAŞKANIMIZ SAYIN LÜTFİ VİDİNEL'E ÖNERİYORUZ VENİ,VİDİ, VİCİ ve SEZAR ANITI
22049 Okunma.
26 Ağustos 2009
Ev Almak İsteyenler Acele edin ŞİMDİ ZİLE' DE AHŞAP ESKİ EV FİYATLARI SUDAN UCUZ
14667 Okunma.
02 Ağustos 2009
BELEDİYE BAŞKANIMIZ SAYIN LÜTFİ VİDİNEL'E ÖNERİYORUZ VENİ,VİDİ, VİCİ ve SEZAR ANITI
10011 Okunma.
01 Ağustos 2009
AŞIKLAR ANITI ve AŞIKLAR KAHVESİ
10990 Okunma.
01 Ağustos 2009
AŞIKLAR ANITI ve AŞIKLAR KAHVESİ
16065 Okunma.
29 Temmuz 2009
İKTİDARLI BELEDİYE OLMAK
13125 Okunma.
15 Temmuz 2009
ARAÇLARIN ANA CADDELERE PARK YAPMALARI NASIL ÖNLENEBİLİR
12163 Okunma.
04 Haziran 2009
BİR İLAN ve ZİLE SİTESİ
10617 Okunma.
01 Haziran 2009
KIZILCAHAMAM TOPLANTISININ ARDINDAN
10660 Okunma.
19 Mayıs 2009
SİVAS' TA YAŞADIĞIM 19 MAYISLAR
20422 Okunma.
20 Nisan 2009
ZİLE ve TURİZM
10230 Okunma.
02 Nisan 2009
SAYIN VİDİNEL YOLUN AÇIK OLSUN BAŞARILAR
10969 Okunma.
30 Eylül 2008
ZİLE de YAŞADIĞIM ESKİ BAYRAMLAR
25383 Okunma.
24 Eylül 2008
ASIRLIK ZİLE PANAYIRI ve KİRAZ FESTİVALİ
24535 Okunma.
22 Ağustos 2008
KİRAZ FESTİVALİ ve ASIRLIK ZİLE PANAYIRI
19010 Okunma.
06 Haziran 2008
VENİ - VİDİ - VİCİ yada GELDİM - GÖRDÜM - YENDİM
21957 Okunma.
09 Şubat 2008
HATIRLADIĞIM KIŞLAR ve Zilede Tarım
19837 Okunma.
09 Şubat 2008
HER GEÇEN GÜN KÜÇÜLEN ZİLE
21287 Okunma.
07 Şubat 2008
ÜNİVERSİTE ve YÜKSEK OKULLARIMIZ
19335 Okunma.
06 Şubat 2008
HEY ONBEŞLİ TÜRKÜSÜ ve İDDİALAR
29050 Okunma.
06 Şubat 2008
ŞU TOKAT 'ın BİZE ETTİKLERİ
41719 Okunma.
06 Şubat 2008
ÜNİVERSİTE ve YÜKSEK OKULLARIMIZ
25684 Okunma.
06 Şubat 2008
HER GEÇEN GÜN KÜÇÜLEN ZİLE
22201 Okunma.
05 Şubat 2008
HIRKA-I ŞERİF ve ZİLE MÜZESİ
33191 Okunma.
02 Şubat 2008
SÜREYYA BEY BARAJI ve ZİLE
27064 Okunma.
Haber Yazılımı