Yazı Detayı
06 Ekim 2013 - Pazar 09:24 Bu yazı 29079 kez okundu
 
ESKİ PANAYIRLAR
Hulusi Serezli
hserezli@gmail.com
 
 

Bir arkadaşımın isteğiyle yazdığım aşağıdaki yazımda 45-50 yıl önce yaşanan panayırların fotoğrafını çıkarmaya çalıştım. Özlediğim o günleri sizlerle de paylaşmak istedim.
Zile ve civar şehirlerde Köylü kentli Kasım ayını ve Panayırı büyük özlem ve hasretle bekler, herkesi bir telaş bir gayret sarardı. Bütün bir yılın işleri bu aya toplanırdı. Toplanan mahsul anbarlara
doldurulur. Bağlar bozulur, Meyveler toplanır. Pekmez, köme, pestil, tarhana bu ayda yapılırdı, Kışlık kıyma, kavurma bu ayda küplere doldurulurdu. Çeşit çeşit Turşu kurulur, Zile Sokakları Kaynayan üzüm şırasının mis gibi kokusuyla dolar evlerden pekmez çırpan zelvenin sesi duyulurdu. Zilelilere, bilhassa hanımlara bu yorgunluk sırasında yapılan panayır adeta bir ilaç
gibi gelir, tüm yorgunluklar panayırın eglenceli ortamında unutulurdu.Genelde 15 gün süren panayır bir yılı kapsayan alışverişlerin topluca yapıldığı büyük bir Pazardı. Panayır süresince şehirin nüfusu iki katına kadar çıkar Zile bir festival havasına bürünürdü.
Panayırda canlı hayvan başta olmak üzere her türlü emtia alınır satılırdı. Halk büyük rağbet ederdi. Bu gün yapılan fuarlar Zile panayırının yanında çok sönük kalırdı. Zile panayırı büyük bir fuardı. Ancak bu fuarın yapıldığı alan bütün Zile yi kapsardı. Zile şehri ve Zileliler her yönü ile bu aktiviteye katılır ve bu büyük olayı yaşardı. Osmanlı kayıtlarına göre Zile panayırı Ülke çapında var olan tescilli 7 panayırın olan en büyüğü idi. Üç bin yıllık görkemli bir mazisi olan panayırın açılışı vali millet vekili, bakan gibi kişilerin katıldığı törenlerle yapılırdı.
Panayır sahası olarak düzenlenen geniş alanda çeşit,çeşit çadırlar, prefabrik stant ve pavyonlar kurulurdu. Dönemin önemli kuruluşlarının genel müdürlükleri satış mağazaları, teşhir reyonları açardı. Türkiye Şeker fabrikaları, Türkiye Zirai Donatım kurumu, Tarım kredi kooperatifleri.Pancar Ekicileri Kooperatifleri ve Esnaf teşkilatları gibi resmi ve özel kurumlar panayıra muhakkak katılırlardı. Açtıkları satış ve teşhir pavyonları çok gösterişli olur, Ziyaretçileri eksik olmazdı. Arçelik ,Mobilgaz, Good Year, gibi özel sektör kuruluşları da buna katılırdı. (1965,66 ve 67 yıllarında Bizde Serezliler A.Ş firması olarak Bayisi olduğumuz Arçelik için özel bir bina yaptırmış ve Panayıra katılmıştık.)
Tüccarlar özel çeşitlerini panayıra saklarlardı. Bayanlar Panayır alanındaki büyük bir alışveriş merkezinin mağazaları sayılabilecek stantlarda alış veriş yaparlar burada en kaliteli ürünleri bulabilirlerdi.
Her yıl en az İki-Üç yüz kişilik birkaç tane çadır tiyatrosu kurulurdu. Bunlar gün boyu bayan matineleri yapardı. Erkekler tiyatroya genelde akşamları giderdi. Bu tiyatroların geniş sanatçı kadrolarında Türkiye’nin tanınmış ses ve saz sanatçıları olurdu. Televizyonun olmadığı o dönemde turneye çıkan sanatçıların hiçbiri Zile Panayırını kaçırmazdı. Bu kalabalıklar onlar için bulunmaz bir fırsat idi. Bu gün bile isimleri hatırlarda olan Aysel Tanju, Semiramis, Hülya Babuş, Nana gibi dansözler Zile panayırın baş sanatçıları, Orta oyununun unutulmaz ustası İsmail Dümbüllü ise müdavimlerindendi. Çocuklara yönelik kukla gösterileri her zaman ilgi ile izlenirdi. Kurulan oyun parkı Ankara gençlik parkındaki Luna parktan büyük ve zengin olurdu. Panayırın sonunda yapılan At yarışlarına Türkiye’nin her yöresinden atlar ve yarış severler gelirdi. O zaman Veli Efendi hipodrumu olmadığı için Yarışlara rağbet çoktu. Kırkpınarın adının bile olmadığı o dönemde asırlardır yapılan Zile güreşlerini gazeteler aylarca tefrika ederler, yıl boyu konuşulurdu.Fotoğraf
Fayton ve yaylı arabalar gece geç saatlere kadar panayır yerine insan taşır, Çığırtkanların sesi gece sonuna kadar dinmezdi. Ailece gidilen Panayır gezintileri önce
çocukların luna park eğlenceleri ile başlar, alış verişle devam ederdi. Yılın ilk kestane kebabı panayırda yenirdi. O günler ÜÇKARDEŞLER MOTOSİKLET ÜSTÜVANESİ çok popülerdi. Bilhassa hanımlar motosiklet sürücülerini heyecanla izler, ip cambazları kaçırılmazdı. Cambazın Sırıktan yapılmış ayaklar üzerinde yürüyen kırmızı pantolonlu reklamcısı şehir içinde dolaşırken çocukların ilgisi hep üzerinde olurdu. Büyük bir leğenin içine uzanmış biçimde yatan yarı belinden altı balık şeklindeki DENİZKIZI acıma ve merak duyguları içinde bakılırdı. Orta oyunu Ailece seyredilirdi. Aynalı çadır, Hayvanat bahçelerini aratmayan çok sayıda hayvanın bulunduğu çadırlar çok ilgi uyandırırdı. Akşamları İsmail Dümbülünün çadırından yükselen kahkaha seslerine Cambaz Boncuk’un “ Oy dingala dingala, kömürü de koydum mangala” şarkısı karışırdı, Erkeklerin doldurduğu dansözlü çadır tiyatrolarından yükselen aç, aç nidalarını Üçkardeş üstüvanesinin motosikletlerinin sesi bastırırdı. Küçük çocuklar anne ve babalarının ellerini çekiştire, çekiştire çarpışan otomobillere ve cambaza yöneltmeye çalışırlar, o güne kadar hiç görmedikleri bu eğlence ve rüya ortamının en küçük ayrıntsını bile kaçırmamak için aceleederlerdi. Seyyar Lokantaların mangallarından çıkan kokular çay bahçelerinde kaynayan semaverlerle yarışırdı.
Şehirde kömür santralinde üretilen elektrikle aydınlanan ve gece 11 de sönen cılız Sokak lambalarından sonra panayır alanındaki parıltı insanların gözlerini kamaştırır, atılan fişek ve maytaplar adeta bir ışık gösteri gibi görülürdü. Panayır sırasında çok sayıda genç gösteri için gelen sanatçılara, satıcılık yapan kızlara veya sigaralara kasnak attıran genç kadınlara aşık olur, gelecek yıl onun gelmesini özlemle beklerdi. Az da olsa polis gözünden uzak yerlerde kumar oynanır, evin nafakasını, cep harçlıklarını yada o yılın mahsulü dönen rulet ve top masalarına bırakılır, üzüntü içinde evlere dönülürdü.
Fotoğraf

Kışlık giyecek, Yiyecek ve yakacak gibi bütün ihtiyaçlar panayır zamanı alınırdı. Alacak ve vereceklerin vadeleri. Kiraların başlangıç ve sonları panayıra göre hesaplanırdı. Kayseri den Erzurum dan ve Sivas tan gelen tüccar bile bu şartlara uyardı. Zile panayırı adeta bir takvim başlangıcı kabul edilmiş, her şey Ona endekslenmişti. Adeta mali bir yılbaşı idi. Zile panayırını anlatmaya bu gibi bir iki sayfa yetmez.Kitaplar yazmak lazım. O kitaplardan birini şimdi sevgili hemşerimiz Sayın Nurhan Buhan Girgiç yazıyor.Nurhan Hanımın tez konusu Zile Panayırı üzerine.

Zile bu sayede değerli bir kaynağa kavuşmak üzere kendisine başarılar diliyorum.


Bu gün küçük bir kasabanın semt pazarına benzeyen asırlık panayırımıza umarım gereken önem verilir. Tekrar eski görkemli, parlak günlerine kavuşur. Çektiğim bir iki panayır resmini de aşağıya iliştirdim. Hoşça kalın
Hulusi SEREZLİ

 
Etiketler: arsiv
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
26 Haziran 2018
ZİLE’DE AK PARTİNİN OYLARI NEDEN AZALIYOR
567 Okunma.
22 Ekim 2015
ESKİ PANAYIRLAR
3854 Okunma.
25 Haziran 2014
ZİLE KEHRİZ ve ÇEŞMELERİ
2935 Okunma.
10 Mayıs 2014
NE OLACAK BU MEMLEKETİ HALİ
26646 Okunma.
05 Mayıs 2014
TÜMTÜMOĞLU’ nun KÖŞE
11407 Okunma.
19 Nisan 2014
Recep, Şaban Derken İşte Geldi, Geçti Ramazan.
17037 Okunma.
06 Şubat 2014
ZİLE KEHRİZ ve ÇEŞMELERİ
29575 Okunma.
19 Aralık 2013
Zile'nin İĞDİR köyünden Yüce Bir Kahraman Hasan Onbaşı
19081 Okunma.
16 Haziran 2013
KİRAZ FESTİVALİ ve ASIRLIK ZİLE PANAYIRI
11067 Okunma.
06 Şubat 2013
ZİLE'YE SAHİP ÇIKIYOR MUYUZ?
29279 Okunma.
09 Mayıs 2010
ÖZLEM TÜTEN (Tüm Anneleri Kutluyorum)
16904 Okunma.
12 Şubat 2010
Cahit Külebi ve Onbeşli Türküsünden Rant Sağlamak
14621 Okunma.
19 Aralık 2009
Peygamberimizin Zileden Giden hırka-ı Şerifleri ve Zile Müzesi
21577 Okunma.
19 Aralık 2009
PEYGAMBERİMİZİN HIRKA-I ŞERİFLERİ ZİLE' ye GERİ GETİRİLMELİDİR.
24844 Okunma.
25 Kasım 2009
ZİLE'DE İYİ ŞEYLER OLUYOR
4600 Okunma.
21 Ekim 2009
PANAYIR ve FUAR
7469 Okunma.
05 Ekim 2009
Siz Zileliler şehrinizi çok seviyor, onunla gurur duyuyorsunuz
14991 Okunma.
17 Eylül 2009
ORUCUM BOZULDU MU?
17143 Okunma.
28 Ağustos 2009
BELEDİYE BAŞKANIMIZ SAYIN LÜTFİ VİDİNEL'E ÖNERİYORUZ VENİ,VİDİ, VİCİ ve SEZAR ANITI
18323 Okunma.
26 Ağustos 2009
Ev Almak İsteyenler Acele edin ŞİMDİ ZİLE' DE AHŞAP ESKİ EV FİYATLARI SUDAN UCUZ
10098 Okunma.
02 Ağustos 2009
BELEDİYE BAŞKANIMIZ SAYIN LÜTFİ VİDİNEL'E ÖNERİYORUZ VENİ,VİDİ, VİCİ ve SEZAR ANITI
6205 Okunma.
01 Ağustos 2009
AŞIKLAR ANITI ve AŞIKLAR KAHVESİ
7330 Okunma.
01 Ağustos 2009
AŞIKLAR ANITI ve AŞIKLAR KAHVESİ
11860 Okunma.
29 Temmuz 2009
İKTİDARLI BELEDİYE OLMAK
9208 Okunma.
15 Temmuz 2009
ARAÇLARIN ANA CADDELERE PARK YAPMALARI NASIL ÖNLENEBİLİR
8390 Okunma.
04 Haziran 2009
BİR İLAN ve ZİLE SİTESİ
6707 Okunma.
01 Haziran 2009
KIZILCAHAMAM TOPLANTISININ ARDINDAN
6596 Okunma.
19 Mayıs 2009
SİVAS' TA YAŞADIĞIM 19 MAYISLAR
16464 Okunma.
20 Nisan 2009
ZİLE ve TURİZM
6290 Okunma.
02 Nisan 2009
SAYIN VİDİNEL YOLUN AÇIK OLSUN BAŞARILAR
7294 Okunma.
30 Eylül 2008
ZİLE de YAŞADIĞIM ESKİ BAYRAMLAR
20450 Okunma.
24 Eylül 2008
ASIRLIK ZİLE PANAYIRI ve KİRAZ FESTİVALİ
20639 Okunma.
22 Ağustos 2008
KİRAZ FESTİVALİ ve ASIRLIK ZİLE PANAYIRI
15039 Okunma.
06 Haziran 2008
VENİ - VİDİ - VİCİ yada GELDİM - GÖRDÜM - YENDİM
17876 Okunma.
09 Şubat 2008
HATIRLADIĞIM KIŞLAR ve Zilede Tarım
15879 Okunma.
09 Şubat 2008
HER GEÇEN GÜN KÜÇÜLEN ZİLE
17515 Okunma.
07 Şubat 2008
ÜNİVERSİTE ve YÜKSEK OKULLARIMIZ
15694 Okunma.
06 Şubat 2008
HEY ONBEŞLİ TÜRKÜSÜ ve İDDİALAR
24999 Okunma.
06 Şubat 2008
ŞU TOKAT 'ın BİZE ETTİKLERİ
36367 Okunma.
06 Şubat 2008
ÜNİVERSİTE ve YÜKSEK OKULLARIMIZ
21980 Okunma.
06 Şubat 2008
HER GEÇEN GÜN KÜÇÜLEN ZİLE
18299 Okunma.
06 Şubat 2008
SÜREYYA BEY BARAJI ve ZİLE
20509 Okunma.
05 Şubat 2008
HIRKA-I ŞERİF ve ZİLE MÜZESİ
28040 Okunma.
Haber Yazılımı UA-5724924-2