Yazı Detayı
05 Mayıs 2014 - Pazartesi 16:56 Bu yazı 11174 kez okundu
 
TÜMTÜMOĞLU’ nun KÖŞE
Hulusi Serezli
hserezli@gmail.com
 
 

Bir Zile Hikayesi : TÜMTÜMOĞLU’ nun KÖŞE
Bir şehrin Sokaklarına verilen isimler o şehrin kimliğini yansıtır.  Mesela; Demirciler Arastası, Mazmanlar Caddesi,  Tabakhane Çarşısı, Uzun Çarşı,  Manifaturacılar Caddesi, Kalaycılar Arastası, Bedesten, Haznedar Sokağı gibi isimlere bakınca geçmişte Zile’nin önemli bir ticaret merkezi olduğunu hemen anlarsınız.
Uzun Çarşı Zile’yi ortadan ikiye bölerek kuzeyden güneye doğru uzayıp gider. Çarşının iki yanında çok sayıda sokak,  her sokakta bir başka meslekten esnaf dükkânları vardır.  Sokak veya  arastalar  orada  faaliyet gösteren  esnaf gurubuna  göre  Demirciler, Semerciler Kalaycılar  arastası gibi isimler alır.
Osmanlı dönemine ait  geleneklerden bir çoğunun  hala  yaşatıldığı   Zile’de ; Uzun Çarşı  asırlar öncesinde olduğu gibi bu gün de  ticaretin merkezidir.
Çarşının ortasında yer alan  Musalla Zile'de yaşayan herkesin uğrayacağı en son noktadır.  Başka şehirlerde görülmeyen Musalla geleneği Zile’de asırlardır yaşatılan eski güzel adetlerden biridir.
Ölenin  mahalle  camisi ile Ulu camide  sala okunur.  Şimdi belediye hoparlöründen de ilan ediliyor. Herkesin duyması sağlanır. Evi nerede olursa, olsun cenaze namazı muhakkak musallada kılınır.  Namazdan sonra kabristana götürülerek defnedilir. Cenazeyi Tümtümoğlu’nun çeneden döndürerek Musallaya götürmek adettendir.  Uzun Çarşıdan geçerken çarşı esnafı cenazenin salına girer. Bir süre omzunda  taşıyarak cemaatle birlikte yürür. Dua okur. Veya musallaya kadar giderek  cenaze namazını  cemaatle birlikte kılar.  Bu yüzden Zile’de cenaze namazları kalabalık olur.  Bu başka yerlerde görülmeyen  güzel bir gelenekdir.
Halk  arasında Belediyenin karşısından  Hükümet Binasının yanından  girince sağ tarafa aşağı doğru  Uzun Çarşıya dönülen  köşenin Adına Tümtümoğlu’nun Çene adı verilir. Zile’de ölen herkesi Tümtümoğlu’nun Çeneden  döndürüp Uzun Çarşı yolu ile  musallaya götürmek  gelenek olmuştur.
Anlatılan hikâyeye göre Uzun Çarşının köşesine adını veren Tümtümoğlu bu köşede bakkallık yaparmış. Anlaşılan Tümtümoğlu birazda kalp gözü açık biriymiş. Dükkânının önünden her cenaze geçişinde arkasından
    “Seninde  ervahına yuh” 
Diye bağırırmış. Konu komşusu kızar. Yapma. Ayıp oluyor. Bir gün sende öleceksin.” Deseler de  Tümtümoğlu aldırmaz yine de cenazelerin arkasından bağırırmış.
    “Seninde ervahına yuh…”
Gün gelmiş Tümtümoğlu’da ölmüş.  Cemaat onu da evinden alıp kendi dükkânının önünden  döndürüp Uzun Çarşıya doğru yönelmiş. Tümtümoğlu’nun her cenazenin arkasından bağırmasına içten içe kızan komşularından biri bunu fırsat  bilip;  “
      -Herkese bağırıyordun. Gördün mü işte sende gidiyorsun
     -Tümtümoğlu senin de ervahına yuh !  diyerek arkasından bağırmış.
Bu sırada  cemaatin omuzlarındaki tabutun içinde giden  Tümtümoğlu hafifçe tabutun kapağını aralamış.  Komşusuna cevap vermiş:
 
     -Bende onlar gibi gidiyorsam bana da yuh olsun.  Demiş.
O günden beri Zile’de Uzun Çarşının bu köşesi “Tümtümoğlu’nun Çene”  diye adlandırılır. Bir haksızlık karşısında kalınınca  veya birine ölüm hatırlatılmak istenince;
        -Sen de bir gün Tümtümoğlu’nun Çeneyi dönersin. Denilir
Bazıları unutulsa da benzer pek çok geleneğin yaşatıldığı Zile’de  “Zile Kültürünü Araştırma Enstitüsü”  veya benzer kurum kurulması lazım geldiği kanaatindeyim.  Tarihi, kültürü ve etnografik değerleri  ile bir hazine değerinde olan  Zile başlı başına bir araştırma konusudur. Bir enstitü kurulmasa bile, en azından akademik kuruluşların araştırma ve tez konuları Zile üzerine yönlendirilmelidir. Hoşça Kalın
Hulûsi SEREZLİ
Musalla: Cenaze namazı kılmaya mahsus yer
Çene     :  Köşe , köşebaşı
Ervah    : Ruh, can, amel
Sala      : Cenaze için kılınacak namazı haber vermek amacıyla minarelerde okunan dua

 

 
Etiketler: arsiv
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
26 Haziran 2018
ZİLE’DE AK PARTİNİN OYLARI NEDEN AZALIYOR
181 Okunma.
22 Ekim 2015
ESKİ PANAYIRLAR
3413 Okunma.
25 Haziran 2014
ZİLE KEHRİZ ve ÇEŞMELERİ
2674 Okunma.
10 Mayıs 2014
NE OLACAK BU MEMLEKETİ HALİ
26394 Okunma.
19 Nisan 2014
Recep, Şaban Derken İşte Geldi, Geçti Ramazan.
16811 Okunma.
06 Şubat 2014
ZİLE KEHRİZ ve ÇEŞMELERİ
29308 Okunma.
19 Aralık 2013
Zile'nin İĞDİR köyünden Yüce Bir Kahraman Hasan Onbaşı
18817 Okunma.
06 Ekim 2013
ESKİ PANAYIRLAR
28816 Okunma.
16 Haziran 2013
KİRAZ FESTİVALİ ve ASIRLIK ZİLE PANAYIRI
10789 Okunma.
06 Şubat 2013
ZİLE'YE SAHİP ÇIKIYOR MUYUZ?
29041 Okunma.
09 Mayıs 2010
ÖZLEM TÜTEN (Tüm Anneleri Kutluyorum)
16049 Okunma.
12 Şubat 2010
Cahit Külebi ve Onbeşli Türküsünden Rant Sağlamak
14345 Okunma.
19 Aralık 2009
Peygamberimizin Zileden Giden hırka-ı Şerifleri ve Zile Müzesi
21330 Okunma.
19 Aralık 2009
PEYGAMBERİMİZİN HIRKA-I ŞERİFLERİ ZİLE' ye GERİ GETİRİLMELİDİR.
24586 Okunma.
25 Kasım 2009
ZİLE'DE İYİ ŞEYLER OLUYOR
4327 Okunma.
21 Ekim 2009
PANAYIR ve FUAR
7219 Okunma.
05 Ekim 2009
Siz Zileliler şehrinizi çok seviyor, onunla gurur duyuyorsunuz
14745 Okunma.
17 Eylül 2009
ORUCUM BOZULDU MU?
16931 Okunma.
28 Ağustos 2009
BELEDİYE BAŞKANIMIZ SAYIN LÜTFİ VİDİNEL'E ÖNERİYORUZ VENİ,VİDİ, VİCİ ve SEZAR ANITI
18056 Okunma.
26 Ağustos 2009
Ev Almak İsteyenler Acele edin ŞİMDİ ZİLE' DE AHŞAP ESKİ EV FİYATLARI SUDAN UCUZ
9809 Okunma.
02 Ağustos 2009
BELEDİYE BAŞKANIMIZ SAYIN LÜTFİ VİDİNEL'E ÖNERİYORUZ VENİ,VİDİ, VİCİ ve SEZAR ANITI
5970 Okunma.
01 Ağustos 2009
AŞIKLAR ANITI ve AŞIKLAR KAHVESİ
7067 Okunma.
01 Ağustos 2009
AŞIKLAR ANITI ve AŞIKLAR KAHVESİ
11635 Okunma.
29 Temmuz 2009
İKTİDARLI BELEDİYE OLMAK
8971 Okunma.
15 Temmuz 2009
ARAÇLARIN ANA CADDELERE PARK YAPMALARI NASIL ÖNLENEBİLİR
8144 Okunma.
04 Haziran 2009
BİR İLAN ve ZİLE SİTESİ
6474 Okunma.
01 Haziran 2009
KIZILCAHAMAM TOPLANTISININ ARDINDAN
6340 Okunma.
19 Mayıs 2009
SİVAS' TA YAŞADIĞIM 19 MAYISLAR
16210 Okunma.
20 Nisan 2009
ZİLE ve TURİZM
6053 Okunma.
02 Nisan 2009
SAYIN VİDİNEL YOLUN AÇIK OLSUN BAŞARILAR
7042 Okunma.
30 Eylül 2008
ZİLE de YAŞADIĞIM ESKİ BAYRAMLAR
20214 Okunma.
24 Eylül 2008
ASIRLIK ZİLE PANAYIRI ve KİRAZ FESTİVALİ
20415 Okunma.
22 Ağustos 2008
KİRAZ FESTİVALİ ve ASIRLIK ZİLE PANAYIRI
14793 Okunma.
06 Haziran 2008
VENİ - VİDİ - VİCİ yada GELDİM - GÖRDÜM - YENDİM
17620 Okunma.
09 Şubat 2008
HATIRLADIĞIM KIŞLAR ve Zilede Tarım
15647 Okunma.
09 Şubat 2008
HER GEÇEN GÜN KÜÇÜLEN ZİLE
17280 Okunma.
07 Şubat 2008
ÜNİVERSİTE ve YÜKSEK OKULLARIMIZ
15464 Okunma.
06 Şubat 2008
HEY ONBEŞLİ TÜRKÜSÜ ve İDDİALAR
24737 Okunma.
06 Şubat 2008
ŞU TOKAT 'ın BİZE ETTİKLERİ
36104 Okunma.
06 Şubat 2008
ÜNİVERSİTE ve YÜKSEK OKULLARIMIZ
21741 Okunma.
06 Şubat 2008
HER GEÇEN GÜN KÜÇÜLEN ZİLE
18043 Okunma.
06 Şubat 2008
SÜREYYA BEY BARAJI ve ZİLE
18768 Okunma.
05 Şubat 2008
HIRKA-I ŞERİF ve ZİLE MÜZESİ
27792 Okunma.
Haber Yazılımı UA-5724924-2