kanuni sultan süleyman, en yüksek duruma getirmiş olduğu devletinin akıbetini hayal eder, günün birinde osmanoğulları da inişe geçer, çökmeye yüz tutar mı, diye düşünmeye başlar.

bu gibi soruları çoğu zaman süt kardeşi meşhur alim yahya efendi'ye sorduğundan bunu da sormaya niyet eder. güzel bir hatla yazdığı mektubu keşfine inandığı yahya efendi'ye gönderir:

- sen ilahî sırlara vakıfsın. kerem eyle de bizi aydınlat. bir devlet hangi halde çöker? osmanoğulları'nın akıbeti nasıl olur?

güzel bir hatla yazılmış mektubu okuyan yahya efendi'nin cevabı bir bakıma çok kısa, bir bakıma da çok uzun olur:

- nemelâzım be sultanım!

topkapı sarayı'nda bu cevabı hayretle okuyan sultan, bir mânâ veremez. yahya efendi gibi bir zatın böylesine basit bir cevapla işi geçiştireceğini pek düşünemez. söylenmeye başlar:

- acaba bilemediğimiz bir mânâ mı vardır bu cevapta?

nihayet kalkar, yahya efendi'nin beşiktaş'taki dergahına gelir.

sitem dolu sorusunu tekrar sarar:

- ağabey (süt kardeşidir çünkü) ne olur mektubuma cevap ver. bizi geçiştirme, soruyu ciddiye al!

yahya efendi duraklar:

- sultanım, sizin sorunuzu ciddiye almamak kabil mi? ben sorunun üzerinde iyice düşündüm ve kanaatimi de açıkça arz etmiştim.

- iyi ama bu cevaptan bir şey anlamadım. sadece, 'nemelazım be sultanım.' demişsiniz. sanki beni böyle işlere karıştırma der gibi bir mânâ akla gelmektedir.

işte bundan sonra yahya efendi tarihî cevabını açıklar:

- sultanım, der. bir devlette zulüm yayılsa, haksızlık şayi olsa, işitenler de nemelazım, deyip uzaklaşsalar, sonra koyunları kurtlar değil de çobanlar yese, bilenler bunu söylemeyip sussa, gizleseler, fakirlerin, muhtaçların, yoksulların, kimsesizlerin feryadı göklere çıksa da bunu da taşlardan başkası işitmese, işte o zaman devletin sonu görünür. böyle durumlardan sonra devletin hazinesi boşalır, halkın itimat ve hürmeti sarsılır. asayişe itaat hissi gider, halkta hürmet duygusu yok olur. çöküş ve izmihlâl de böylece mukadder hale gelir...


bu hikaye ne zaman aklıma gelse zile aklıma geliyor ağır bir itham gibi gözüksede hayır değil bence.elbette halkımızda böyle olmayan insanlarda vardır ancak pek bir sey ifade etmiyor.

zile günden güne kan kaybediyor.küçümsemek için söylemiyorum bir zamanlar zileye ticaret için gelen çevre ilçe halkı bugun yaşadıkları ilçelerin zileden bir farkı olmadığından artık zileye gelmiyorlar.

nufus onemli bir faktördür.kimse son 10 yılda zilenin yoğun bir şekilde nüfus kaybettiğini inkar edemez bir çok köy boşaldı şehir merkezinde ki gençler büyük şehirlere yerleşiyorlar.ticaret git gide daha da zora girmeye başlamıştır vs vs ama neme lazım..neme lazım